پالپوتومی دندان شیری چیست؟ تفاوت پالپوتومی با عصب‌کشی دندان کودک

پوسیدگی دندان شیری اگر به بخش داخلی دندان نزدیک شود، همیشه به معنی کشیدن دندان یا عصب‌کشی کامل آن نیست. در بعضی کودکان، بخش ریشه پالپ هنوز سالم است و می‌توان با روشی به نام پالپوتومی دندان شیری، قسمت آسیب‌دیده پالپ تاج دندان را برداشت و دندان را حفظ کرد.

پالپوتومی بیشتر برای دندان شیری‌ای انجام می‌شود که پوسیدگی به پالپ رسیده، اما شرایط دندان و بافت ریشه هنوز امکان حفظ آن را فراهم می‌کند. تصمیم برای انجام این درمان به علائم کودک، معاینه و بررسی وضعیت دندان بستگی دارد.

تفاوت مهم پالپوتومی با عصب‌کشی دندان کودک در میزان بافت پالپی است که درمان می‌شود. در ادامه از وب سایت کلینیک دندانپزشکی سپهر سلامت مشهد بررسی می‌کنیم پالپوتومی چیست، چه زمانی انجام می‌شود و چه تفاوتی با درمان کامل کانال‌های دندان شیری دارد.

پالپوتومی دندان شیری چیست؟

پالپوتومی (Pulpotomy) یکی از درمان‌های پالپ در دندان‌های شیری است. در این روش، بخش پالپ موجود در تاج دندان که تحت تأثیر پوسیدگی قرار گرفته است برداشته می‌شود، اما بافت پالپ داخل کانال‌های ریشه در صورت داشتن شرایط مناسب حفظ می‌شود.

پس از برداشتن پالپ تاجی و کنترل وضعیت بافت، از مواد مناسب برای محافظت از بخش باقی‌مانده استفاده شده و دندان ترمیم می‌شود.

هدف اصلی این درمان، حفظ دندان شیری تا زمانی است که بتواند نقش طبیعی خود را در جویدن، حفظ فضای دندان دائمی و رشد دهان کودک ادامه دهد.

پالپ دندان شیری چیست؟

پالپ بافت نرم داخل دندان است که عروق خونی، اعصاب و بافت همبند را در خود جای می‌دهد. این بافت در قسمت تاج و کانال‌های ریشه دندان وجود دارد.

وقتی پوسیدگی فقط به مینا و عاج محدود باشد، معمولاً درمان ترمیمی کافی است. اما اگر پوسیدگی پیشرفت کند و پالپ را درگیر کند، نوع درمان باید با توجه به میزان درگیری و وضعیت بافت پالپ مشخص شود.

بنابراین، هر پوسیدگی عمیق دندان شیری الزاماً به پالپوتومی نیاز ندارد. ابتدا باید مشخص شود پالپ دندان در چه شرایطی قرار دارد. برای اطلاعات بیشتر مقاله دندان شیری کودکان از چه سنی می‌افتد؟ را مطالعه کنید.

پالپوتومی دندان شیری چه زمانی انجام می‌شود؟

پالپوتومی زمانی مطرح می‌شود که بخش تاجی پالپ درگیر شده باشد، اما شواهد بالینی و تصویربرداری نشان دهند که بافت پالپ ریشه شرایط مناسبی برای حفظ شدن دارد.

دندانپزشک اطفال پیش از انتخاب این درمان، مواردی مانند نوع درد، میزان پوسیدگی، وضعیت پالپ، شرایط ریشه و بافت اطراف دندان را بررسی می‌کند.

پالپوتومی ممکن است در شرایط مناسب برای حفظ دندان شیری تا زمان طبیعی افتادن آن مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، اگر التهاب یا عفونت به بخش‌های عمیق‌تر پالپ و کانال‌های ریشه گسترش پیدا کرده باشد، ممکن است درمان دیگری لازم باشد.

علائم نیاز احتمالی به پالپوتومی دندان کودک چیست؟

والدین نمی‌توانند تنها بر اساس علائم کودک تشخیص دهند که دندان به پالپوتومی نیاز دارد. با این حال، برخی نشانه‌ها می‌توانند بیانگر پوسیدگی عمیق و نیاز به بررسی دندان باشند.

از جمله:

• درد دندان هنگام خوردن مواد غذایی
• حساسیت دندان به سردی یا گرمی
• وجود پوسیدگی عمیق و قابل مشاهده
• شکستن بخشی از دندان در اثر پوسیدگی
• گیر کردن مداوم غذا در حفره پوسیدگی
• شکایت کودک از درد در یک دندان مشخص

نوع، شدت و مدت درد اهمیت زیادی دارد. برای مثال، بعضی الگوهای درد می‌توانند نشان‌دهنده درگیری شدیدتر پالپ باشند و در این شرایط پالپوتومی لزوماً درمان مناسبی نیست.

تفاوت پالپوتومی با عصب‌کشی دندان شیری چیست؟

مهم‌ترین تفاوت در میزان بافت پالپی است که برداشته می‌شود.

در پالپوتومی، پالپ موجود در قسمت تاج دندان برداشته می‌شود و هدف، حفظ پالپ سالم یا قابل‌حفظ موجود در ریشه‌هاست.

اما زمانی که مشکل به پالپ داخل کانال‌های ریشه نیز گسترش پیدا کرده باشد، ممکن است درمان کامل‌تری برای کانال‌های دندان شیری لازم باشد که در دندانپزشکی کودکان معمولاً با عنوان پالپکتومی (Pulpectomy) شناخته می‌شود.

به همین دلیل، اصطلاح رایج «عصب‌کشی دندان شیری» می‌تواند برای والدین قابل فهم باشد، اما از نظر تخصصی باید مشخص شود منظور پالپوتومی است یا پالپکتومی.

پالپوتومی بهتر است یا عصب‌کشی دندان شیری؟

نمی‌توان یکی از این روش‌ها را به‌طور کلی بهتر دانست. انتخاب درمان به وضعیت پالپ و میزان پیشرفت مشکل بستگی دارد.

اگر شرایط پالپ ریشه اجازه حفظ آن را بدهد، پالپوتومی می‌تواند مطرح شود. اگر درگیری گسترده‌تر باشد، ممکن است درمان کانال‌های ریشه یا روش دیگری موردنیاز باشد. برای اطلاعات بیشتر مقاله آیا عصب کشی، تاثیری در طول عمر دندان دارد؟ را مطالعه کنید.

هدف دندانپزشک اطفال انتخاب کم‌تهاجمی‌ترین درمانی است که با وضعیت واقعی دندان سازگار باشد و امکان حفظ مناسب دندان شیری را فراهم کند.

چرا حفظ دندان شیری اهمیت دارد؟

دندان‌های شیری فقط دندان‌هایی موقت برای چند سال اول زندگی نیستند. این دندان‌ها در جویدن، تکلم و حفظ فضای موردنیاز برای رویش دندان‌های دائمی نقش دارند.

از دست رفتن زودهنگام بعضی دندان‌های شیری می‌تواند فضای موجود برای رویش دندان دائمی را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، زمانی که دندان قابلیت درمان و حفظ داشته باشد، دندانپزشک شرایط نگهداری آن را بررسی می‌کند.

اگر دندان شیری زودتر از زمان طبیعی از دست برود، در بعضی کودکان ممکن است استفاده از فضانگهدار دندان کودک نیز مطرح شود.

پالپوتومی دندان شیری چگونه انجام می‌شود؟

پالپوتومی با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود تا کودک هنگام درمان درد احساس نکند. پس از دسترسی به قسمت داخلی دندان، دندانپزشک پوسیدگی و بخش آسیب‌دیده پالپ تاجی را خارج می‌کند.

سپس وضعیت پالپ باقی‌مانده در ریشه بررسی می‌شود. در صورت مناسب بودن شرایط، از مواد مخصوص برای پوشاندن و محافظت از پالپ استفاده شده و دندان برای ترمیم نهایی آماده می‌شود.

نوع ترمیم بعد از پالپوتومی به میزان بافت باقی‌مانده دندان و محل آن بستگی دارد. در دندان‌های شیری خلفی، ممکن است برای محافظت بهتر از دندان، روکش مناسب کودکان توصیه شود.

آیا پالپوتومی دندان شیری درد دارد؟

پالپوتومی معمولاً تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. بنابراین هدف این است که کودک هنگام انجام درمان دردی احساس نکند.

پس از برطرف شدن بی‌حسی، ممکن است دندان یا بافت اطراف آن برای مدت کوتاهی حساس باشد. میزان ناراحتی در کودکان یکسان نیست و باید توصیه‌های دندانپزشک درباره مراقبت و مصرف دارو رعایت شود.

درد شدید، ادامه‌دار یا رو به افزایش بعد از درمان طبیعی تلقی نمی‌شود و بهتر است دندان مجدداً بررسی شود.

آیا بعد از پالپوتومی دندان شیری به روکش نیاز است؟

در برخی دندان‌های شیری، به‌خصوص دندان‌های آسیاب که بخش قابل‌توجهی از ساختار آن‌ها در اثر پوسیدگی از بین رفته است، ممکن است بعد از پالپوتومی استفاده از روکش توصیه شود.

هدف روکش، محافظت از ساختار باقی‌مانده دندان و کمک به ادامه عملکرد آن تا زمان افتادن طبیعی دندان شیری است.

نیاز به روکش برای همه دندان‌ها یکسان نیست. میزان تخریب دندان، محل آن و مدت زمانی که دندان باید در دهان باقی بماند در انتخاب نوع ترمیم مؤثر هستند.

پالپوتومی دندان شیری چقدر ماندگاری دارد؟

هدف پالپوتومی این است که دندان شیری درمان‌شده بتواند تا زمان مناسب در دهان باقی بماند. با این حال، نمی‌توان مدت مشخصی را برای ماندگاری پالپوتومی در همه کودکان تعیین کرد.

وضعیت اولیه پالپ، کیفیت درمان و ترمیم نهایی، میزان باقی‌مانده ساختار دندان و رعایت بهداشت دهان از عوامل مؤثر بر نتیجه درمان هستند.

همچنین دندان باید در معاینات بعدی بررسی شود تا در صورت ایجاد مشکل، تغییرات احتمالی زودتر تشخیص داده شوند.

از کجا بفهمیم پالپوتومی موفق بوده است؟

بعد از پالپوتومی انتظار می‌رود علائمی که به دلیل مشکل دندان ایجاد شده‌اند برطرف شوند و کودک بتواند بدون درد غیرطبیعی از دندان استفاده کند.

نبود درد خودبه‌خودی، تورم، آبسه یا علائم غیرطبیعی اطراف دندان از نشانه‌های مهم در پیگیری درمان هستند. در صورت نیاز، دندانپزشک وضعیت دندان و بافت‌های اطراف ریشه را نیز با تصویربرداری بررسی می‌کند.

بنابراین موفقیت پالپوتومی فقط بر اساس نداشتن درد در چند روز اول ارزیابی نمی‌شود و پیگیری وضعیت دندان نیز اهمیت دارد.

علائم ناموفق بودن پالپوتومی چیست؟

اگر پس از پالپوتومی مشکل پالپ یا بافت‌های اطراف ریشه ایجاد شود، ممکن است علائمی ظاهر شوند که نیاز به بررسی دارند.

مهم‌ترین علائم هشداردهنده عبارت‌اند از:

• درد خودبه‌خودی یا ادامه‌دار
• درد شدید هنگام جویدن
• تورم لثه اطراف دندان
• ایجاد آبسه یا برجستگی روی لثه
• ترشح از اطراف دندان
• لق شدن غیرطبیعی دندان
• بازگشت درد پس از یک دوره بدون علامت

وجود این علائم به معنی تشخیص قطعی شکست درمان توسط والدین نیست. دندانپزشک باید علت را بررسی کند و بر اساس شرایط دندان درباره درمان بعدی تصمیم بگیرد.

مراقبت بعد از پالپوتومی دندان کودک

پس از درمان، تا زمانی که بی‌حسی کاملاً برطرف نشده است باید مراقب بود کودک لب، زبان یا داخل گونه خود را گاز نگیرد. همچنین بهتر است توصیه‌های دندانپزشک درباره غذا خوردن و داروها رعایت شود.

رعایت مسواک زدن و بهداشت دهان نیز همچنان ضروری است. پالپوتومی دندان را در برابر پوسیدگی‌های جدید مصون نمی‌کند و سلامت ترمیم یا روکش باید در مراجعات دوره‌ای بررسی شود.

اگر بعد از درمان تورم، درد شدید یا علائم غیرمعمول ایجاد شد، بهتر است برای بررسی وضعیت دندان با دندانپزشک تماس گرفته شود.

آیا پالپوتومی دندان شیری روی دندان دائمی تأثیر می‌گذارد؟

پالپوتومی با هدف حفظ دندان شیری و کنترل مشکل پالپ انجام می‌شود. در صورت انتخاب صحیح درمان و پیگیری مناسب، دندان شیری می‌تواند نقش خود را تا زمان طبیعی افتادن ادامه دهد.

از آنجا که جوانه دندان دائمی در نزدیکی ریشه دندان شیری قرار دارد، عفونت درمان‌نشده دندان شیری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به همین دلیل، پوسیدگی عمیق یا عفونت دندان کودک نباید تنها به دلیل شیری بودن دندان نادیده گرفته شود.

پالپوتومی بهتر است یا کشیدن دندان شیری؟

اگر دندان شیری قابلیت حفظ داشته باشد، دندانپزشک شرایط درمان آن را بررسی می‌کند. حفظ دندان شیری می‌تواند برای جویدن و نگهداری فضای لازم جهت رویش دندان دائمی اهمیت داشته باشد.

با این حال، پالپوتومی برای هر دندان پوسیده‌ای مناسب نیست. اگر دندان قابل ترمیم نباشد، عفونت گسترده باشد یا شرایط ریشه اجازه حفظ دندان را ندهد، ممکن است کشیدن دندان مطرح شود.

در صورت از دست رفتن زودهنگام بعضی دندان‌های شیری، دندانپزشک همچنین بررسی می‌کند که آیا برای حفظ فضای دندان دائمی به فضانگهدار دندان کودک نیاز وجود دارد یا خیر.

آیا می‌توان به جای پالپوتومی، دندان شیری را پر کرد؟

اگر پوسیدگی هنوز به پالپ نرسیده باشد، ممکن است بتوان دندان را با برداشتن پوسیدگی و انجام ترمیم درمان کرد. اما زمانی که پالپ درگیر شده است، پر کردن ساده دندان بدون بررسی وضعیت پالپ ممکن است درمان کافی نباشد.

تشخیص میزان پیشرفت پوسیدگی با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری انجام می‌شود. بر همین اساس مشخص می‌شود که دندان به ترمیم معمولی، درمان پالپ یا روش دیگری نیاز دارد.

جمع‌بندی

پالپوتومی یکی از روش‌های درمان پالپ دندان شیری است که در آن بخش آسیب‌دیده پالپ تاجی برداشته می‌شود و در صورت مناسب بودن شرایط، پالپ موجود در ریشه حفظ خواهد شد. این موضوع مهم‌ترین تفاوت پالپوتومی با پالپکتومی یا درمان کامل کانال‌های دندان شیری است.

انتخاب بین پالپوتومی، پالپکتومی، ترمیم یا کشیدن دندان باید بر اساس میزان پوسیدگی، وضعیت پالپ و ریشه و زمان باقی‌مانده تا افتادن طبیعی دندان انجام شود. بنابراین، وجود پوسیدگی عمیق در دندان کودک به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که چه درمانی لازم است.

در بخش دندانپزشکی اطفال کلینیک دندانپزشکی سپهر سلامت مشهد، وضعیت دندان‌های شیری کودک پس از معاینه و بررسی شرایط دندان ارزیابی می‌شود تا روش درمان متناسب با وضعیت هر دندان انتخاب شود.

سوالات متداول درباره پالپوتومی دندان شیری

منبع:

https://www.aviationpediatricdental.com/post/how-is-a-pulpotomy-different-from-a-root-canal